Od 2026 roku funkcja sołtysa nabierze nowego, realnego znaczenia w lokalnej wspólnocie, bo w myśl popularnego powiedzenia „Sołtys na zagrodzie równy wojewodzie”. Zmiany w przepisach, które zaczną obowiązywać od nowego roku mają podnieść rangę sołtysa, usprawnić jego pracę i zwiększyć bezpieczeństwo podczas wykonywania codziennych obowiązków na rzecz mieszkańców sołectw.
Przepisy, które wejdą w życie 1 stycznia 2026 r., dotyczą m.in. nowych uprawnień sołtysów, a także zmian w zakresie zgłaszania zadań finansowanych z funduszu sołeckiego.
Nowe regulacje wprowadzają po raz pierwszy w historii obowiązkowe ubezpieczenie dla sołtysów związane z tytułu pełnieniem funkcji. Ma zapewnić ono sołtysom ochronę podczas wykonywania obowiązków. – Cieszę się, że rola sołtysa została nareszcie dostrzeżona. Ma to szczególne znaczenie, gdyż sołtysi są aktywni w terenie, tak jak ja. Spotykam się z mieszkańcami nie tylko przy załatwianiu bieżących spraw, gdy zbieram podatki czy różne opłaty, ale także często odwiedzam osoby samotne czy chore, by pomóc im w codziennym funkcjonowaniu. Zdarzają się różne sytuacje. Słyszałam np. o przypadkach pogryzienia sołtysów przez psa, dlatego uważam, że takie ubezpieczenie jest jak najbardziej sołtysom potrzebne – mówi sołtys Belna Łucja Dobosz-Drogosz, wyróżniona także zaszczytnym tytułem „Sołtys Roku”.
Kolejną ważną zmianą w 2026 roku jest to, że sołtys będzie mógł uczestniczyć nie tylko w sesjach rady gminy, tak jak dotychczas, ale również w posiedzeniach komisji.
– To z pewnością zwiększy realny udział sołtysów w dyskusjach na etapie przygotowywania decyzji, zanim jeszcze zapadną konkretne rozstrzygnięcia. Dzięki temu głos mieszkańców wsi wybrzmi wcześniej – uważa sołtys Belna Łucja Dobosz- Drogosz.
Istotne zmiany dotyczą także funduszu sołeckiego, gdyż doprecyzowują m.in. zasady składania wniosków o dofinansowanie zadań. Jak wskazano w nowych przepisach, w przypadku gdy któreś z przedsięwzięć zgłoszonych we wniosku nie będzie spełniało ustawowych kryteriów, wójt nie będzie musiał odrzucać całego wniosku, a jedynie budzące wątpliwości, czy też wadliwe elementy. Natomiast w przypadku gdy wniosek albo przedsięwzięcie zostaną odrzucone przez wójta z powodu niespełnienia warunków i wymagają poprawy i ponownego przyjęcia na zebraniu wiejskim, sołtys będzie miał na ponowne zgłoszenie wniosku 14, a nie jak dotychczas 7 dni.
Na podstawie nowych przepisów wójt będzie mógł również upoważnić sołtysa do zawierania umów związanych z zarządzaniem i korzystaniem z mienia komunalnego. Kwestie te będą musiały zostać określone w statucie gminy.
To jedne z najważniejszych zmian dotyczących sołtysów, które będą obowiązywały od 2026 roku.
– To tylko część postulatów sygnalizowanych przez Zarząd Główny Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów – mówi jego wiceprezes Kazimierz Łebek oraz prezes Stowarzyszenia Sołtysów Ziemi Kieleckiej. – Zależy nam na tym, by rola sołtysa była mocno zaznaczona, co powinno przełożyć się również na większy prestiż i wzmocnienie jego pozycji w samorządzie gminnym. Rola sołtysów – liderów lokalnych społeczności, którzy codziennie działają na rzecz mieszkańców i cieszą się ich zaufaniem, jest nieoceniona, dlatego w pełni zasługują na szacunek i docenienie – zapewnia Kazimierz Łebek.
W powiecie kieleckim jest 355 sołtysów w 19 gminach.
